پژوهش و تحقیقات

تقويت همكاری اقتصادی؛ ابزاری مؤثر در تحقق ديپلماسی وحدت اسلامی

گروه بين‌الملل: اقتصاد به عنوان قطبی محرك می‌تواند تأثير بسزايی در تحقق چشم‌اندازهای هر جامعه‌ای داشته باشد، در جهان اسلام نيز اين قطب بسيار مهم است و مسلمانان امروز می‌توانند با فعاليت‌های اقتصادی مشترك، ديپلماسی وحدت را كه از بيانات مورد تأكيد رهبر معظم انقلاب اسلامی است، محقق كنند.

مصطفی السواحلی، استاد دانشگاه الازهر

مصطفی السواحلی، استاد زبان و ادبيات عرب دانشگاه الازهر و هماهنگ‌كننده برنامه‌های دانشكده علوم اسلامی دانشجويان خارجی اين دانشگاه در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) با بررسی ديپلماسی وحدت اسلامی به عنوان يكی از راه‌كارهای مهم برای مقابله با توطئه‌های دشمنان و از بين‌بردن مشكلات پيش‌ روی امت اسلام اظهار كرد: اقتصاد مهم‌ترين ابزار برای تقويت ديپلماسی وحدت است، بنابراين همه مسلمانان با هر مذهب و رويكردی و همچنين تمامی كشورهای اسلامی بايد فعاليت‌های اقتصادی مشتركی انجام دهند و بدانند كه با تقويت وحدت اقتصادی به عنوان يكی از اركان مهم در هر جوامعی می‌توانند گام‌های مؤثری در راستای تحقق ديپلماسی وحدت بردارند.

مصطفی السواحلی در ادامه افزود: اقتصاد به عنوان قطبی محرك می‌تواند تأثير بسزايی در تحقق اهداف و چشم‌اندازهای هر جامعه‌ای داشته باشد، در جهان اسلام نيز اين قطب بسيار مهم است و مسلمانان امروز می‌توانند با فعاليت‌های اقتصادی مشترك ديپلماسی وحدت را كه از فرموده‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آيت‌الله‌العظمی خامنه‌ای است، محقق كنند.

استاد دانشگاه الازهر بيان كرد: مسلمانان بايد با انجام فعاليت‌های اقتصادی مشترك و برداشتن مرزهای اقتصادی، واحد پولی مشتركی را در رقابت با دلار و يورو در فعاليت‌های اقتصادی استفاده كنند و با چنين اقداماتی در گام نخست وحدت اقتصادی را محقق و در نهايت با گسترش برادری اسلامی، اتحاد و يكپارچگی امت اسلام در همه زمينه‌ها را فراهم كنند.

السواحلی تصريح كرد: بزرگ‌ترين عظمت و افتخار برای امت اسلامی اين است كه بنابر آيه 52 سوره مؤمنون «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ: و در حقيقت اين امت‏ شماست كه امتى يگانه است و من پروردگار شما هستم پس‏ از من پروا داريد» و همچنين آيه 92 سوره انبياء «إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ: اين است امت‏ شما كه امتى يگانه است و منم پروردگار شما پس مرا بپرستيد» اين امت، امتی واحده است و در اين آيات بر اين مسئله تأكيد و در ادامه به ربوبيت الهی اشاره شده است. با استناد به قرآن كريم امت اسلام چندين ويژگی از جمله خدای واحد، پيامبر واحد، كتاب واحد(قرآن)، قبله واحد و حتی مسئوليت واحد و مشترك مقابله با دشمنان را دارد و همه اين ويژگی‌ها مسلمانان را با نام «امت واحده» گردهم آورده است.

استاد دانشگاه الازهر ادامه داد: امت اسلامی از گذشته‌های دور تاكنون با دشمنان اسلام و ارزش‌های اسلامی مبارزه كرده است و اين مبارزات همچنان ادامه دارد، دشمنانی كه در كمين مسلمانان نشسته‌اند و در اجرای توطئه‌های خود همه امت را هدف قرار داده و تفاوتی بين مسلمانان در هر جای جهان اعم از مالزی، پاكستان، عربستان، مصر، ايران و مالی قائل نيستند، همه ما دشمنانی واحد داريم و مسير مشتركی را برای رويارويی با آنان طی می‌كنيم.

وی با بيان اين‌كه دشمنان امت در هر زمانی با ايجاد موانع پيش‌ روی مسلمانان و از بين بردن وحدت آنان برای پيشبرد اهدافشان تلاش كرده‌اند، خاطرنشان كرد: خداوند در آيه 103 سوره آل عمران فرموده است: وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ: و همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد و پراكنده نشويد» و در آيه 159 سوره انعام نيز آمده است «إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمْ وَكَانُواْ شِیَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِی شَیْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ یُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ یَفْعَلُونَ: كسانى كه دين خود را پراكنده ساختند و فرقه فرقه شدند تو هيچ گونه مسؤول ايشان نيستى كارشان فقط با خداست آنگاه به آنچه انجام مى‏‌دادند آگاهشان خواهد كرد» بنابراين ما بايد با تمسك به حبل المتين الهی، وحدت اسلامی را تقويت كرده و همچون قدرتی عظيم در برابر دشمنان بايستيم و از نظر نظامی نيز موضعی هماهنگ اتخاذ كرده و حتی ارتش نظامی قدرتمندی با حضور همه قدرت‌های اسلامی برای مقابله با تفرقه‌افكنان تشكيل دهيم، چرا كه خداوند متعال در آيه 4 سوره صف می‌فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِينَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنیَانٌ مَّرْصُوصٌ: البته خدا آن مؤمنان را كه در صف جهاد مانند سد آهنين همدست و پايدارند، بسيار دوست می دارد».

وحدت اجتماعی؛ عنصری مهم در تحقق وحدت اسلامی

هماهنگ‌كننده برنامه‌های دانشكده علوم اسلامی دانشجويان خارجی دانشگاه الازهر با تأكيد بر اين كه وحدت اجتماعی يكی ديگر از عناصر برای تحقق وحدت اسلامی است، گفت: خداوند متعال نژادپرستی و تفرقه براساس رنگ، زبان و نژاد را در قرآن كريم رد كرده و در آيه 13 سوره حجرات «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ: اى مردم ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسایى متقابل حاصل كنيد در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست» ملاك برتری را تقوای الهی می‌داند؛ مسئله‌ای كه پيامبر(ص) نيز در حجة الوداع بر آن تأكيد كرد، بنابراين هرگونه دعوت به تفرقه در بين امت اسلام براساس جنسيت، مذهب يا نژاد، از نظر اسلام كاملا باطل و رد شده است.

مصطفی السواحلی به موانع پيش روی اجرايی‌شدن ديپلماسی وحدت اشاره و تأكيد كرد: اين موانع هم از درون امت اسلام نشئت می‌گيرد و هم از سوی دشمنان سازماندهی می‌شود، به اين معنی كه برخی گروه‌های تندرو در درون امت اسلام با تبليغات مغرضانه و تحريك‌برانگيز عناوينی همچون شيعی، سنی، شافعی، حنفی، حنبلی و مالكی را پر رنگ نشان داده و مسلمانان را بر اين اساس تقسيم می‌كنند، در حالی كه چنين اقداماتی متناقض با وحدت اسلامی بوده و تفرقه را كه به نفع دشمنان و به ضرر مسلمانان است، رواج می‌دهند.

السواحلی با تأكيد بر اين كه دشمنان نيز موانعی در راه تحقق وحدت ايجاد می‌كنند، يادآور شد: غرب همواره تلاش كرده است با ايجاد تفرقه مذهبی در منطقه و جهان اسلام حاكميت پيدا كرده و مسلط شود و برای تقسيم امت اسلام از هيچ اقدامی به منظور برانگيختن تعصبات مذهبی و اختلافات طايفه‌ای، نژادی و مذهبی فروگذار نيست، تلاش‌هايی كه در سودان شاهد آن بوديم و سبب شد كه اين كشور به دو بخش شمالی و جنوبی تقسيم شود.

جريان‌های تكفيری و سكولار؛ مانع اصلی در راه تحقق وحدت اسلامی

وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش جريان‌های تكفيری و سلفی در تفرقه‌افكنی بين امت اسلام و تلاش اين گروه‌ها در راه جلوگيری از تحقق ديپلماسی وحدت، اظهار كرد: ما در ميان امت اسلام جريان‌های تكفيری افراط‌گرايی داريم كه نماينده هيچ گروهی از مسلمانان نيستند و تنها به نام اسلام اهداف و مقاصد خود را پيش می‌برند، از سوی ديگر جريان‌های سكولار نيز تلاش‌های زيادی به منظور مقابله با اسلام و محو ارزش‌های اسلامی انجام می‌دهند، بنابراين تكفيری‌ها و سكولارها به عنوان دو دشمن اصلی وحدت، افراط و تفريط را شيوه راه خود قرار داده‌اند، در حالی كه اسلام مخالف چنين شيوه‌ای بوده و بيش از هر چيز بر ميانه‌رو و اعتدال تأكيد دارد و در آيه 143 سوره بقره «كَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا: و بدين گونه شما را امتى ميانه قرار داديم» نيز به اين مسئله اشاره شده است.

استاد دانشگاه الازهر در پايان نقش رسانه‌های گروهی در تحقق وحدت اسلامی را مورد توجه قرار داد و خاطرنشان كرد: رسانه‌ها می‌توانند از يك سو كاركردی مثبت و تأثيرگذار داشته باشند و از سوی ديگر فعاليت‌هايی غير قابل قبول و حتی مشكل‌آفرين انجام دهند، ما امروز می‌توانيم از طريق رسانه‌های اسلامی به عنوان منبرهای تبليغاتی پرچم ميانه‌روی و اعتدال و وحدت اسلامی را برافراشته و اعلام كنيم كه برخی جريان‌های تندرو كه در شبكه‌های مختلف اختلافات طايفه‌ای، مذهبی و نژادی را رواج می‌‌‌دهند، نماينده اسلام نيستند و اين دين مبين مخالف چنين اقداماتی بوده و از آن كاملا مبرا است